Vücudun kendi bağışıklık sistemini tümörlere karşı harekete geçirerek çalışan Kanser İmmünoterapisi, onkolojide devrim yarattı. Ancak düşük tümör mutasyon yükü (TMB) veya zayıf immünojenite ile karakterize edilen birçok "soğuk" tümörler, immünoterapiden etkilenmediğinden bu tedavi yöntemi yaygınlaşamamıştı. Nature Biomedical Engineering dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, bu direncin üstesinden gelebilecek yeni bir yöntem sunuyor. Bu yöntem ile özel olarak tasarlanmış mRNA aşıları kullanılmakta ve "soğuk" tümörler bile immünoterapiye dirençsiz hale getirilmektedir. Bu yaklaşım ile belirli tümör mutasyonlarının hedeflenmesi yerine temel bir bağışıklık alarm sistemi harekete geçirilmektedir.

İmmünoterapi Nedir?

Kanser tedavisinde devrim yaratan immünoterapi, temel bir prensibe dayanır: Vücudun doğal savunma sistemi olan bağışıklık sisteminin gücünü kansere karşı harekete geçirmek. Geleneksel tedaviler (kemoterapi, radyoterapi) doğrudan tümör hücrelerini hedef alırken immünoterapi T hücreleri gibi bağışıklık hücrelerini "eğitir", "güçlendirir" veya tümörün bağışıklıktan kaçmasını engelleyerek dolaylı yoldan etki eder.

İmmünoterapide Kullanılan Başlıca Yöntemler:

• Bağışıklık Kontrol Noktası İnhibitörleri (Checkpoint Inhibitors): Kanser hücreleri, T hücreleri üzerindeki PD-1, CTLA-4 gibi "fren" molekülleri (kontrol noktaları) ile etkileşime girerek (örneğin PD-L1 proteini sunarak) bağışıklık tepkisini baskılar. Böylece tümörler vücudun bağışıklık hücrelerinden kendini korur. Bu yöntemde PD-1/PD-L1 veya CTLA-4'ü hedef alan monoklonal antikorlar (İlaçlar), bu frenleri kaldırır. T hücreleri tümörü tanır, aktif olur ve saldırır.

• CAR-T Hücre Tedavisi: Bu yöntemde hastanın kendi T hücreleri laboratuvarda alınır, genetik olarak tümöre özgü bir reseptör (CAR) ile donatılır, çoğaltılır ve hastaya geri verilir. Bu "süper T hücreleri" kanser hücrelerini özellikle tanıyıp yok eder. Özellikle bazı kan kanserlerinde (lösemi, lenfoma) çığır açmıştır.

• Kanser Aşıları: Kanser aşıları önleyici ve tedavi edici olarak ikiye ayrılır. Önleyici aşılar, kansere neden olan virüslere karşı (HPV rahim ağzı kanseri, Hepatit B karaciğer kanseri) bağışıklık sağlayarak kanserin oluşması engellenir. Tedavi Edici Aşılar, var olan kanserle savaşmak için kullanılır. Bu aşılar, T hücrelerini tümördeki spesifik antijenlere (hedeflere) karşı uyarırlar. Kişiselleştirilmiş (tümör mutasyonlarına özgü) veya tümörle ilişkili genel antijenleri hedefleyen türleri vardır.

İmmünoterapi, hastalarda uzun süreli, hastalıksız yaşam sağlayabilmekte, Kemoterapinin aksine, çok daha az yan etkisi bulunmakta 
(yorgunluk, cilt döküntüsü, otoimmün yan etkiler hariç) ve kanserin metastatik (yayılmış) evrelerinde bile etkili olabilir. 
Ancak İmmünoterapi yöntemlerinin tümü, düşük mutasyonlu ve zayıf immünojenitesi bulunan tümörlere (Soğuk Tümör) karşı etkisizdir.         

İmmünoterapi'nin Kritik Zayıflığına Çözüm

Araştırmacıların kullandığı yöntem, genetik talimatları vücuda iletmek için lipit nanopartiküller kullanan Covid-19 aşısından pek de farklı değil. Ama bahse konu aşı bir virüs proteini taşımak yerine, bağışıklık sisteminin harekete geçmesi için bir komut gönderiyor. Esasen vücuda, bağışıklık sistemini uyaran belirli proteinler üretmesini söylüyor. Bu proteinlerin arasında, tümörleri bağışıklık hücreleri için daha görünür hale getiren ve kanser hücreleri içinde bulunan PD-L1 (Programlanmış Ölüm-Ligand 1) olarak bilinen bir protein bulunmaktadır.

Araştırmacılar, genelleştirilmiş bir mRNA aşısı kullanarak tümörler içinde PD-L1 üretimini tetiklemenin bir yolunu buldular. Böylece kanser hücreleri kendini açığa çıkarıyor ve immünoterapinin daha etkili olmasını sağlıyor.

Geliştirilen aşı melanomlu fareler üzerinde denendi ve immünoterapiye dirençli olan tümörler temizlendi. Beyin, deri ve kemik gibi diğer kanser çeşitlerinde ise aşı, başka bir tedavi yöntemi kullanılmadan tüm tümörleri yok edebildi.

Sonuç ve Geleceğe Bakış

Yeni aşı için insan denemeleri daha yapılmadı ancak bu preklinik çalışmalar için sağlam bir bilimsel temel sağlıyor. Aşının herhangi bir kansere özel olmaması sayesinde tüm kanser çeşitlerine karşı kullanılabilirliği gösterilmiş oldu. Yeni geliştirilen aşı ile şu anda tedavi edilemeyen soğuk tümörlü hastalar için tedavi umudu geliştirildi ve kanserin immünoterapiye direncinin aşımına yönelik büyük bir adım atıldı.